Tema: Istorija umetnosti (Pročitano 7914 puta)

E.J. · « **poslato:** април 30, 2010, 13:50:21 »

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Istorija umetnosti je istraživanje istorijskog konteksta dela u odnosu na stvaraoce i periode u vizuelnim umetnostima. Shvatanje umetnosti, kroz istorijsku klasifikaciju u vizuelnim umetnostima, kao što su slikarstvo, vajarstvo, arhitektura i primenjene umetnosti (dekorativne i u novije vreme dizajn i fotografija), je glavni zadatak istorije umetnosti.

Nastanak istorije umetnosti

Začetak istorije umetnosti predstavlja delo Đorđa Vazarija, „Životi slavnih slikara, vajara i arhitekata“ u kome je opisivao živote umetnika, njihova dela i tehnike koje su koristili. Bio je Mikelanđelov učenik.

Vinkelman (Winkelman, Johann Joachim) (1717-1768.) se smatra začetnikom istorije umetnosti kao discipline koju danas poznajemo. Veoma je bitno shvatiti period u kome je on živeo jer mi danas celokupnu istoriju umetnosti posmatramo kroz šablon koji je postavljen u XVIII veku.

Istorijom umetnosti su se bavili i:

* Gete
* Didro
* Zemper
* Rigl

Metodologija

Istoričar umetnosti prilikom procesa analize umetničkog dela, stvaraoca, ili perioda postavlja sebi dva osnovna zadatka:

* Prvi je pripisivanje određenog umetničkog dela; studija autentičnosti umetničkog dela; određivanje perioda u stvaralačkom razvoju umetnika ili kulturno-istorijskog perioda; uticaj na umetnost ili umetnike koji slede; sakupljanje biografskih podataka umetnika i dokumentacija o umetničkom delu.

* Drugi se zasniva na istorijskom istraživanju stila ili umetničkog jezika kojim se umetnik služio, sa šire istorijske perspektive, a koja se sastoji od upoređivanja stila, perioda ili pravaca iz prošlosti. Za istoričara je takođe veoma važna ikonografija (simboli, tema i značenje), koja se može naći u delu, periodu, ili pravcu koji je predmet istraživanja.

Umetnost praistorije

Umetnost praistorije proučava arheologija, za razliku od umetnosti doba koje spada u istoriju i koju proučava istorija umetnosti. Praistorija je vremenski period koji traje do pojave prvih pisama, o čemu, pomoću materijalnih tragova kulture, arheologija stvara pripovest o događaju.

U praistoriji pronalazimo i predmete koji su alati i predmeti koji imaju funkciju ali nemaju korisnost. To su ritualni i magijski predmeti.

Do skora, najstarije umetničko delo na svetu je bio komad nakita — male bušene školjke koje su stare oko 75.000 godina[1] i koje su otkrivene u južnoafričkoj pećini. Međutim, najnovije otkriće istih takvih školjki u marokanskoj pećini pomera granice za nekih 7.000 godina — školjke nađene u Maroku su stare nekih 82.000 godina[2].

Razdoblja praistorije

Praistorija ima različita razdoblja. Mlađe kameno doba obuhvata doba varvarstva i doba divljaštva. Može se raščlaniti na kameno doba i doba metala. Iz mezoida je ostalo malo tragova i misli se da je to usled velikih promena na zemljinoj kori- tada se geološka karta formirala otprilike kao danas. Početak neolita pada oko 4000.p. n. e. a 2300.p. n. e. smatra se da je pronađen i obrađivan bakar. Dolazi se do saznanja da bakar koji se meša sa cinkom daje bronzu- čvršća je. Halštat- starije gvozdeno doba nakon doba bronze od 2000. traje od 800.- 500. g.p. n. e. do doba Latena (nalazište u Švajcarskoj) i najezde Kelta.

U doba neolita čovek nema dovoljno hrane, klima je povoljna za žitarice. Od izrazito lovačke privrede prelazi se na zemljoradnju, razvijaju se i naselja. Čovekov rad zavisi od prirode. Pojavljuje se i religija. Ovaj odnos prema prirodi odrazio se i u umetničkom stvaranju. Javljaju se i prve zalihe a s njima i nejednakost i raslojavanje gentilne zajednice. Stvaraju se porodice ili gensovi (porodice su u gensovima). Muškarac se određuje kao roditelj i dete pripada muškarcu. Čovek od ilovače pravi posuđe, ručno u različitim oblicima. Ukrašava ga i boji. Ne zna se tačno šta je smisao dekoracija. U vreme robovlasništva se dve kulture javljaju i ne zna se koja je starija dali je to Egipat ili Mesopotamija. Sigurno je da su se razvijale nezavisno od početka i do njihovoga kontakta dolazi tek kasnije.

Praistorija ljudskog društva

1. Eolit (pojava kamenog doba, 1.000.000 – 500.000 godine p. n. e.)
2. Paleolit (starije kameno doba, 500.000 – 20.000 godine p. n. e.)
3. Mezolit (srednje – prelazno kameno doba, 20.000 – 12.000 godine p. n. e.)
4. Neolit (novo – mlađe kameno doba, 12.000 – 3.000 godine p. n. e.)
5. Eneolit (3.000 – 2.000 godine p. n. e.)
6. Bronzano doba (2.000 – 1.000 godine p. n. e.)
7. Gvozdeno doba (1.000 godine p. n. e. – 1.000 godine)

E.J. · « **Odgovor #1 poslato:** април 30, 2010, 13:57:18 »

Egipat

U Egiptu je praistorijsko doba bilo slično kao i u Evropi. Vreme faraona počinje prema različitim autorima. Srednja hronologija datuje u oko 3500. godinu p. n. e. Nil, dužine je oko 6000 Km (tri puta udaljenost Beograd- Pariz) teče kroz pustinju i plavi je, čini je izvanredno plodonosnom. Stari Egipat pruža najbogatiji pregled materijalne i duhovne kulture, koju je ostavio narod koji je živeo u doba 4000.p. n. e. Kada je pronađeno tumačenje hijeroglifa sačinjena je izvesna hronologija i fiksirana su određena tumačenja u kretanjima u umetnosti.

U vreme Starog Carstva umetnost je išla u pravcu realizma vezanog za život iz razloga jer se život faraona perpetuirao, trebalo je da se perpetuira kroz večnost.

U Srednjem Carstvu postoji izvesna relativna shematizacija iako tu takođe odgovara živom modelu te se tu prepliću shematizam i realizam. U Novom Carstvu javlja se poseban model usled kontakata sa Mesopotamijom i srednjom Azijom koji se ispoljava u težnji za mnogo više i ka luksuzu u dvorovima a zatim i u umetnosti u kojoj se taj luksuz očitavao. Ranije je čovek bio nomad, posle počinje da se bavi poljoprivredom. Dolazi do promene u privredi i kulturi a zatim i u umetnosti. Čovek krči šume da bi osposobio zemlju sadi biljke i od nomada koji je bio u pokretu on počinje da se stabilizuje. Za čuvanje hrane- viška, on je načinio posuđe, najpre možda od pruća a kasnije i od zemlje- gline i javljaju se prvi zanati. Ovo vreme nazivamo neolitom. Čovek sada kamen drugačije obrađuje. Pre ga je lomio i kresao a sada ga i uglačava. Sekira je od kamena, javlja se i obrađena kost a keramika je gruba i prave je uglavnom žene. I sada kao i ranije čovek zavisi od prirode, međutim sada je on toga svestan i oseća svoju nemoć- javlja se animizam. On kao i dete veruje da je sve živo, to su sile koje su žive i imaju dušu. U svojoj imaginativističkoj stvarnosti transcendentalno predstavlja svet dajući mu animističke osobine. Umetnost od realističke u varvarstvu u Alštatu postaje drugačija. 2200. p. n. e. počinje da se prerađuje bakar. Ovo je uticaj koji je izazvao velike promene. Počinju da se proizvode alatke od bronze koje su trajnije. Upotreba gvožđa javlja se u starijem gvozdenom dobu- Halštat 1900. p. n. e. do mlađeg gvozdenog doba koje je trajalo do 1. veka p. n. e. a prednosti se pored funkcionalnosti odražavaju i estetski.

Egipatska kultura je vezana za Nil. Čovek je tu postojao još od paleolita u toku 4300. p. n. e.- duga podela ili 2000. p. n. e. kratka podela- jedna i druga podela se navode da bi se uočila relativnost ovih podataka.

Faraon je vrhovni sveštenik. Ujedinjenje je bilo neophodno jer je Nil plavio periodično svake godine u skoro isti dan. Promene boje; zelena znači raste, crvena, plavi- mogu se dve žetve izvući u toku jedne godine iz ovoga plodnog tla. Nil nadođe jer u Etiopiji i Somaliji padnu kiše, alge- zeleno, zemlja- crveno- Zeleni Nil i Crveni Nil. Religija proizilazi iz robovlasništva uspostavljanog 4000 godine.p. n. e. Čovek je želeo da kroz večnost ostane na zemlji, otuda misao o večitom životu faraona kao faraona a roba kao roba, bez promena. Javlja se grobna arhitektura.”Ka”jeste dvojnik od kamena za povratak duše koja se sada ima kamo vratiti. Odaje se dekorišu scenama koje bi ukazivale na momente iz života faraona.

E.J. · « **Odgovor #2 poslato:** април 30, 2010, 14:01:08 »

Praistorijsko doba u Evropi

Rasprostiranje paleolitske umetnosti u Evropi:
Crveno: zidne slike
Zeleno: nosive figure
Cijan linija: dosezi glečera
Plava linija: obale u ledenom dobu.
Slika bika u pećini Lasko u Francuskoj
Otisak ruke iz pećine u Francuskoj koji je znak "moje"35.000 p. n. e.
"Kineski konj" iz pećine Lasko u Francuskoj 14,000 p. n. e.

Paleolitska umetnost

U Evropi doba litikuma se datira od 600.000 godine p. n. e. kada "počinje" stari paleolit (pojava lokaliteta). Helen gde su prisutni grubo obrađeni artefakti bademastog oblika- obostrano obrađeni veličine od 10- 15 cm. kao univerzalni klinovi. Doba srednjeg paleolita u vremenu od 100.000 godina p. n. e. u mlađem Levalosienu razvija se gruba obrada kamenih artefakata (po Milankoviću) Mlađi paleolit od 30.000-te god. Vurmsko doba leda trajalo je 120- 25 hiljadite godine p. n. e. Lokalitet Orinjaka (u Francuskoj- „Aurignacijen“) odnosi se na široko područje i karakteriše se pažljivim obrađivanjem kamena. Javljaju se prve plastike “Venere” urezani crteži i slike. Tu možemo svrstati nalaze u pećini Altamiri i La Pasega (tu je onaj otisak ruke što je značenja= moje), zatim Soluren i period Magdaleen („La Madleine“- u blizini Pariza) ima 6 perioda i umesto skulpture javljaju se slike- pećinsko slikarstvo. U Španiji, Francuskoj oblast koju pokrivaju nalazi Altamira, La Pileta, Kogul, Lasko i dr. i u severnoj Africi i na tlu Italije u ovim se može zapaziti kretanje od realizma do shematizma pri koncu ove epohe. Altamira je u Španiji i mali je onizak prostor, prikazi su dati u crno smeđem okeru sa bizonom, konjem, divljom svinjom u grupama ili pojedinačno. Niaks („Niaux“ se nalazi na jugu Francuzke) sadrži prikaze životinja iz doba Magdalen.

Umetnost mezolita

Pojava Mezolita može se datirati od 8.000 god. p. n. e. i karakteristična je za razne rase. Tragovi se nalaze u Azilienu (u „Mas d Azil“) u Francuskoj, Španiji i Britanskim otocima gde nalazimo na mikrolitička oruđa apstraktnih likovnih koncepata čiji se tragovi mogu naći već u gornjem paleolitu. Kulture odn. lokaliteti Tradenosien i Maglemosien spadaju u Mezolitičke kulture koje se znatno razlikuju u zavisnosti od različitih fluktuirajućih kultura sa kojim su se mešali. Granica neolita u odnosu na mezolit nije precizno obređena i karakteriše se pojavom keramike, prelaskom na zemljoradnju i pojavu naselja te se javljaju tendencije za stilizacijom i apstrahovanje. Realizam kao koncepcija i apstrakcija kao koncepcija prisutni su tu i teško se može utvrditi koja je starija ili prisutnija i karakteristika je ljudskog mišljenja i ljudskog izražavanja u prošlosti kao i danas.

Umetnost neolita

Keramika ranog neolita- neolitika, obrađivana je rukom i javlja se ukras kao geometrijski i različit je u različitim kulturnim krugovima prema načinu ukrašavanja i može se pratiti na megalitskoj, češljastoj, gajtanskoj ili vrpčastoj i može da se razlikuje za dnevnu upotrebu koja se pravi od nepročišćene gline i jednostavnijih je oblika i jednostavnije je ukrašena i keramike za kultne svrhe koja se pravi od pročišćenog materijala i bogatije se ukrašavala. U Evropu se prenosi iz Blizkog istoka, kult Boginje plodnosti koji dolazi do jakog uticaja naročito u idoloplastici Balkanskog podunavskog područja i tu se mogu pratiti težnje ka stilizaciji čiji je valjda vrhunac oblici idola koji su sa Kiklada i Troji II i jedino se ritmom konture karakterizuje žensko telo. Pojava naselja vezuje se za ovo doba sa zemunicama koje su nepravilnih osnova, pleteruša i brvnara i sojenica na području alpskih jezera (izuzetno su tu i pećine). Spomenici dolmeni, menhiri i kromleksi karakteristični su za ovo doba i poreklo im treba tražiti u zemljama istočnog mediterana.

Dimini lokalitet u Tesaliji i čiji cvat spada u Eneolit u kome je pronađeno i bakar i gvožđe. Dimini migracija je uticaja iz Balkana ili je to uticaj iz male Azije a za razliku od lokaliteta Sesklo koji je u blizini i koja je starija od Diminija nađena je (Sesklo) keramika sa linearnim ornamentom u njemu (Dimini) je prvi put pronađena keramika sa linearnim krivolinijskim ornamentom izveden bojom i to oblici spirale i meandralni oblici. neolitičke i eneolitičke kulture što znači halkolitičke kulture kerakterišu se pojavom istorijskih kultura egipatske, po Vinkleru primitivni lovci- životinje i primitivni stanovnici oaza- ljudi domorodi u vreme kada su se formirale kulture – egipatska nalazili su se ovde u različitim grupama stanovnika. Tu neolit seže u IV milenijum u Taskoj kulturnom području, a u nedostatku orijentacionih podataka predloženi su brojevi (F. Petris). Eneolitska kultura Badari datira u IV milenijum i ispred broja 30 čija starija faza (IV milenijum- bakar) od 3700.- 3400. p.n.e. karakteriše kremeno oruđe, crveno polirane keramike, kultura Negade, Armanska i Gerzeska karakteriše ukrašavanje belom bojom kao geometrijska tako i figuralna sa ljudima i životinjama i brodovima i fino bojena crveno, keramika gde možemo utvrditi neke oblike veza sa Mesopotamijom, ukrašena već scenama iz života što će kasnije biti karakteristika a u Hierakropolisu nalazi se grobnica koja je preteča kasnijih grobnica znači mastabalni oblik ukrašen likovnim izrazom koji je već ofotmljen i završen; telo an face, ruke u profilu... i sve do reljefnih oblika nema nikakvih promena i skokova- iz I dinastije Naramerova pločica. A u Mesopotamiji neolit seže u IV milenijum, kultura Sunska u Palestini, znači Jeriho i Međido u IV milenijum a Samarska i Halfska kao eneolitske a takođe u Uruku i Suziju. Urska kultura je dovela do pojave pisma koje je bilo u slikama. Egipat i Mesopotamija- Thinska i Džemedetnerska kultura pojavile su se istovremeno a preddinastičko doba završeno je sa Urukom. Iako se dospelo do sinhronizacije ovo pravilo o istovremenosti ima samo opšti karakter. Ne može se utvrditi dali u nekim fazama u ovo doba postojalo doba matrijarhata i svoju su prošlost ovi narodi uvek punili mitskim kraljevima, vladarskim dinastijama koje su uvek bile samo muške. U Evropi iako se zemljoradnička revolucija prenela iz istoka u Evropu ona je živela u doba mezolita- Podunavske kulture “kasne” nekoliko hiljada godina (nekoliko milenija) u odnosu na istok i imala je matrijalhalni karakter, nalazi Boginja plodnosti, Venera i njenih svetih i posvećenih životinja kao vuka, bika, zmije. Na Pirenejskom poluostrvu koji je zemljoradničku kulturu preuzeo iz Kipra i Egipta održavalo se i dalje pećinsko slikarstvo u kojem se postepeno pojavljivao shematizam i širio se postepeno sa megalitima po Evropi.

Umetnost metalnog doba ili eneolitika

Metalikum počinje u doba Eneolitika, bakarnog doba sa pojavom predmeta od bakra koji dolaze u Evropu iz srednjeg i prednjeg istoka a kasnije se pojavljuju i oblici koji su karakteristični i ovde. U Evropi se pojavljuje način života koji je neolitski znači seoski a sredozemlje i prednji istok počecima istorijske epohe sa početkom pisanih izvora. Bronzano doba ima 5 područja; Egejsko, Srednjoeuropski kulturni krug, Nordijski, zapadnoeuropski i istočnoeuropski kulturni krug, i unutar svakog kruga pojavljuje se niz lokaliteta. Metalikum- gvozdeno doba različito je za svako područje a u zapadnoj i srednjoj Evropi ono traje kroz I tisućlećije- u I milenijumu se deli na starije i mlađe Halšadsko (nalazi se u Austriji) a mlađe La Tene- Latensko se nalazi u Švajcarskoj (sojenice). U srednjoj Evropi preovlađuje shematizacija i ornamentalni stil (apstrakcija) a na jugu figurativna koncepcija u umetnosti kojoj je ishodište Mediteran i koja prodire usled kolonizatorskih aktiviteta Grčkih i njenim trgovačkim vezama preko Etruska na područje Francuske i razvija se Latenska kultura čija pojava obeležava europsku protohistoriju. Alštat- Halšadska kultura se deli na 4 razvojna stepena analizirana od istoka Francuzke- Mađarske, figuralna je i prekid se nalazi pojavom Kelta u 400.p. n. e. La Tene etnički se vezuje za Kelte od 500. p. n. e. i pojavljuje se široko od Britanskih otoka do juga Rusije i deli se na tri perioda a može se pratiti linearna stilizacija, dekoracija ornamentika, glatka površina i oblici meandra, trake, spirale- geometrizovani figuralni oblici.

Oblici civilizacije prisutni su u doba divljaštva i barbarstva gde pojava luka- pronalazak luka, rodovska zajednica i kameno doba karakteristike su koje određuju razliku i prelaz na klasno društvo i metalno doba.

E.J. · « **Odgovor #3 poslato:** април 30, 2010, 14:19:15 »

Umetnost paleolita

Paleolitska umetnost, je umetnost od pre otprilike 32.000 do 10.000 godina p. n. e. tokom kamenog doba (600.000 - 10.000 godina p. n. e.). [1] Za paleolit je karakteristično organizovanje ljudskih jedinki u horde ili plemena, neodređene hijerarhijske strukture. Još uvek ne postoji zabrana incesta, što je glana odrednica koja deli čoveka, kakvog danas poznajemo od našeg humanoidnog pretka. Kraj paleolita predstavlja u neku ruku pripitomljavanje ljudskog tela i prilagođavanje ovladavanju prirodom. Većina umetničke proizvodnje u ovom periodu je izgubljena zbog nepostojane podloge na kojoj je nastala (kora drveta, drvo, koža), tako da se umetnost u mezolitu javlja kao već zrela.

Može se podeliti na dve glavne kategorije:

* prenosive komade, male figurice i dekorirane predmete i
* pećinsku umetnost.

Pronalazak i podela

Zidna slikarija životinja iz pećine Lasko u Francuskoj, oko 13.000 p. n. e. Tvorci ove slike su verovali da će im osigurati uspešan lov.

Paleolitska umetnost je prvo otkrivena 1860.- tih godina, kada je francuski paleontolog Edvard Lartet našao dekorisane predmete u pećinamai kamenim skloništima u jugozapadnoj Francuskoj. Starost im je procenjena u vreme oruđa i kostiju životinja ledenog doba. Otkrića su pokrenula ludilo prekopavanja pećina u potragi za prastarim predmetima, no malo je pažnje bilo posvećeno crtežima na zidu.

Lokalni zemljovlasnici su 1880. godine otkrili crteže u Španiji u pećini Altamirana što su arheolozi bili veoma sumnjičavi. Godine 1895. zidovi prekriveni gravurama otkriveni su u pećini La Mathe, u Dordonskoj regiji jugozapadne Francuske. Šljunak je najprije zatrpao ulaz u ovu pećinu, a paleolitski nanosi na pesku potvrđuju veliku starost tih nalaza. Godine 1901. gravure su nađene u pećini Les Kombareles, a crteži u susednom Font de Game-u, u istoj regiji kao La Mathe.

Venera iz Brasempaja se smatra najstarijom skulpturom na svetu, starija od 35.000. godina p. n. e.

Godine 1902. arheolozi su priznali postojanje pećinske umetnosti. Od tada su brojna nova mesta otkrivena, pa su se istraživanja nastavila, posebno u Španiji i Francuskoj. Godine 1994. Francuz imenom Žan-Mari Žave otkrio je pećinu u dolini Adrehe takođe u jugozapadnoj Francuskoj. Pećina Žave sadrži slike brojnih životinja koje datiraju 32.000 p. n. e. čineći ih najstarijim pećinskim slikama.

Od 1981. godine arheolozi su otkrili nalazišta na otvorenom prostoru u Španiji, Portugalu, Australiji i južnoj Africi. Godine 1994. tokom rijeke Koa, u severoistočnom Portugalu, istraživači su našli kamenje s ugraviranim ljudskim figurama, konjima, kozorozima i divljim mačkama. Umetnici su očito čekićem istačkali konture životinja koje su kasnije spojili urezujući linije. Arheolozi procjenjuju te slike na 20.000 godina starosti te veruju da je takvo crtanje bilo veoma često no da su ostaci propali zbog utiecaja erozije vetra i kiše.

Danas arheolozi nalaze paleolitske umetnosti svrstavaju u razdoblja koja su dobila ime po najpoznatijim pećinama:

* Orinjačko doba (po pećini Aurignac u Francuskoj) - 30.000 – 25.000 g. p. n. e.
* Solitrensko doba (po pećini Solutre-Polully u Francuskoj) (takođe pećine: Lespugue, Predmost)- 25.000 – 18.000 g. p. n. e.
* Magadalensko doba (po pećini La Magdeleine u Francuskoj) (takođe pećine: Lasko- Lascaux, El Castillo, Pechmerl) - 18.000 – 14.000 g. p. n. e.

Kasno magdalensko doba' (pećine: La Magdeleine, Altamira, Niaux) - 14.000 – 5.000 g. p. n. e. 81% nalaza je iz četvrtog razdoblja.

Pećinsko slikarstvo

Otisak ruke iz pećine Pech Merle u Francuskoj, oko 35.000 p. n. e.

Kopija crteža sa prikazom bitke strelaca iz Morela la Vela, u Španiji.

Takozvani "Kineski konj" iz Laskoa u Francuskoj, oko 14,000 p. n. e.

Pećinsku umetnost uglavnom nalazimo na području Španije i Francuske, a sastoji se od slika, crteža i gravura na zidovima pećina. Moguća treća kategorija bi bile slike i simboli ugravirani na otvorenom prostoru, no malo je od toga ostalo sačuvano.

Figurativna paleolitska umetnost se odnosi na prikaz čoveka ili životinje, a nefigurativna na oblike znakova i simbola. Prikazi pojedinih životinja variraju od mesta i vremenskog perioda. Najčešće su se u pećinama prikazivali bizoni i konji, a mamuti i jeleni se nalaze samo na nekim područjima. Ribe i ptice su najčešće na nosivim predmetima. Prikazi insekata i biljaka su samo na nekim predmetima i jako su retki. Gotovo sve životinje su prikazane u profilu, uglavnom odrasle jedinke prepoznatljive vrste. Mnoge su životinje nedovršene ili dvosmislene, a ima i izmišljenih bića, kao jednorog u pećini Lasko. Broj figura varira od nekoliko do nekoliko stotina kao u pećini Lasko- Francuska.

Crteži su jakih konturnih linija a ispunjeni su drugom bojom od pozadine. Čovek ponekad iskorištava i formu zida, tj. udubljenja i ispupčenja zida za likovno oblikovanje životinja. Životinje su nabacane bez ikakvog reda, nema odnosa među figurama, ponekad su čak oslikane jedna preko druge.

Simboli i znakovi su mnogo češći u pećinskom slikarstvu nego prikazi ljudi i životinja. U rasponu od jedne tačke i linije do velike površine složeno grupisanih znakova mogu stajati samostalno upećini, ipak češće se nalaze uz figurativne slike. Česti su jednostavni simbolički motivi, uključujući i otiske ruke u obojenoj zemlji kao znak „moje“. [2]

Umetnička kopija bika iz pećine Altamira u Španiji

Naučnici su početkom smatrali da je pećinsko slikarstvo bilo čisto dekorativnih razloga, bez konkretne važnosti, no nakon daljnjih istraživanja sve figure daju neki smisao toj umetnosti.

Po teoriji popularnoj u ranom 20. veku ljudi iz kamenog doba su slikali životinje iz razloga da će iste susresti u stvarnosti. Tako koplja i druga oružja na slikama mogu kazivati da će imati uspešan lov. Ipak, se ta teorija još razmatra. Sledeća popularna teorija kaže da su pećinske slike služile magiji plodnosti te su po njoj ljudi slikali životinje u nadi da će se iste razmnožiti i osigurati dovoljno hrane u budućnosti. Neki smatraju da će ponovn slikanje životinja po staroj slici osigurati ponovni povratak životinje svako proleće. Neka istraživanja su pokazala da su najraskošnije slike u pećinama sa osobito dobrom akustikom, te smatraju da je glazba imala veliku ulogu u obredu. Takođe su mnoge ostale teorije na razmatranju, no smatra se da jedinstvena teorija neće biti dovoljna za objašnjenje cijele paleolitske umetnosti, koja je trajala 20.000 godina, na širokom području sveta.

Otisci ruku iz pećine kod grada Perito Moreno, Santa Cruz u Argentini, oko 14.000 p. n. e.

Umetnost na zidovima pećina sastoji se od raznih tehnika. Neki crteži sadrže spojene ostatke mineralnih naslaga stalagmita i stalaktita za prikaz pojedinih delova životinje. Drugi dolaze od prstiju utisnutih u glinu koja se nalazila na stenama zida. Rad u glini nađen je samo na prostoru Pirineja, isto tako sadrži i gravure na plafonu pećine pa reljefi oblikovani u umetnim naslagama gline. Pećinski umetnici su modelovali bizona u reljefu u francuskoj pećini Le Tuc d'Audoubert, dok je u pećini Montespan (Francuska) trodimenzionalna skulptura medveda od 700 kg. U ilovači. Zidno vajarstvo u niskom i visokom reljefu, je nađeno samo u središnjim regijama Francuske, gde se glina mogla oblikovati. Otkriveni su i tragovi crvenog pigmenta na većini zidnih skulptura što znači da su nekad bili obojeni.

U nekim je pećinama plafon bio previše visok za slikanje bez merdevina ili skela. U pećini Lasko zidovi pokazuju rupe gde su mogle biti postavljene skele. Veličine crteža jako variraju. Slike bikova u pećini Lasko dugačke su 5,5 m1.

U razdoblju srednjeg kamenog doba (mezolitu) zbile su se tri promene od izuzetne važnosti za likovnu umjetnost. Prvo, teme slikarstva su raznovrsnije i, osim životinjskog sveta, pojavljuju se i ljudske figure. Drugo – u oblikovanju se napušta naturalizam i prikazivanje prirode, izbacuju se pojedinosti a likovi se pojednostavljuju poput znakova (stilizacija). Ti su likovi često jednobojni, površinski i deformisani (izdužene noge trkača). Istovremeno s pojavom organizovane grupe i podele rada u društvenoj zajednici (goniči životinja i lovci u zasedi), u slikama se javlja i kompozicija.

Pećinska skulptura

Venere iz Vilensdorfa 30.000 – 25.000 p. n. e. kamen 15 cm visoka, „Naturhistorisches Museum“, Beč, Austrija

Prenosna umetnost su rezbarije od kostiju, rogova, kamena ili modeli u glini. Mnogo je takvih ostataka nađeno u Evropi, a isto tako i u severnoj Americi i Sibiru.

Ljudski prikazi su ređi u slikarstvu, a češći na nosivim predmetima. Male skulpture poznate kao figure Venere, s uvećanim grudima i trbušnim delom su nađeni uglavnom u centralnoj Europi. Venere se svode na magijske prikaze žena koje su trebale da pobude plodnost. Rađene su od kamena nađenog u prirodi, naglašenih bokova i grudi, a zanemarivane su glava i noge. Takozvana Venera iz Vilensdorfa, Austrija) je jedan od najboljih primera. Brojne figurice ženskih idola govore u prilog teorije istoričara da je to bilo vreme matrijarhata (lat. mater = majka) kad je žena vodila glavnu reč u društvu, nasuprot patrijarhatu (lat. pater = otac) kada su muškarci preuzeli tu ulogu i zadržali je uglavnom do danas.

Paleolitski čovek nema sposobnost povezanog mišljenja, ne zna što je uzrok a što posledica, otuda magijsko verovanje u istovetnost naslikane životinje i prave životinje, ili istovetnost magijske skulpture Venere i plodnosti. Umetnost se ovde javlja kao sredstvo kojim se čovjek lakše povezuje sa svetom koji ga okružuje i kojim uspostavlja vezu s prirodom od koje je odvojen i od koje oseća samo strah.

E.J. · « **Odgovor #4 poslato:** април 30, 2010, 14:28:48 »

Umetnost mezolita

Mezolit (srednje – prelazno kameno doba, 20.000 – 12.000 godine p. n. e.)

Najznačajnija dela mezolitskog čoveka su slike životinja urezane ili naslikane u dubini pećina. Najčešći motivi su bizon, jelen, konj, goveda itd. Najčešći par su bizon – konj (Evropa) i slon – žirafa (Afrika). Ove slike su bile sastavni deo magijskog obreda koji je trebao da obezbedi uspešan lov ili, kasnije kada se broj životinja smanjio, da poveća njihovu plodnost. To donekle objašnjava zašto su životinje slikane toliko realistično i u najdubljim delovima pećina - utrobi zemlje. Realističnost je postizana i veštim korišćenjem prirodnih izbočina i pukotina na stenama, preko kojih su slikane životinje. Osim ovih crteža ljudi mlađeg paleolita su radili male crteže i rezbarije u kosti, rogu, kamenu, kao i ženske figurice, simbole plodnosti – „Venere“ i slike ljudi - ritualne igre i slike lova. Slike u pećinama:

1. Altamira (u Španiji) – Ranjeni bizon, 15.000 – 10.000 godine p. n. e.
2. pećina Lasko (Lascaux) (u Francuskoj) – pećinske slike životinja, 15.000 – 10.000 godine p. n. e.
3. La Madelaine (u Francuskoj) – Naga žena, 15.000 – 10.000 godine p. n. e.
4. Adauri (Monte Pelegrino – Palermo) – Ritualna igra, 15.000 – 10.000 godine p. n. e.

Interesantna je činjenica da su figure slikane jedna preko druge bez ikakvog reda. Pretpostavlja se da se po izvršenom ritualnom ubijanju životinje, tj. njenog duha, ona smatrala mrtvom i na njenom mestu je mogla biti naslikana druga životinja.

E.J. · « **Odgovor #5 poslato:** април 30, 2010, 14:29:47 »

Umetnost neolita

Neolit (novo – mlađe kameno doba, 12.000 – 3.000 godine p. n. e.)

Mlađe kameno doba počinje neolitskom revolucijom na Bliskom istoku (bilo je to doba poslednjeg ledenog perioda u Evropi, tako da se nije mogla ni javiti. Klima severno od Alpa je bila kao sad u Sibiru i na Aljasci). Ona je trajala više hiljada godina i počela je oko 8.000 godine p. n. e. kad su ljudi po prvi put sa uspehom pripitomili životinje i proizveli zrnastu hranu. To je bio put prelaska od lova ka zemljoradnji. Nomadski život se zamenjuje sedelačkim. Novim načinom života u trajnim seoskim zajednicama došlo je i do novih pronalazaka: grnčarija, tkanje i predenje. Osnovne metode građevinskih konstrukcija su od drveta opeke i kamena. Iz ovog perioda poznati su ostaci veoma impresivnih skulptura ljudskih glava strogih individualnih obeležja – „Jerihonske glave“, oko 7.000 godine p. n. e., (lobanja obložena obojenim gipsom sa očima od školjki).

Ljudi neolita su verovali u duhove predaka i verovalo se da se oni nalaze u glavi čoveka, koja je mogla da nadživi telo i zadrži moć nad sudbinom svojih pokoljenja. Zato su oni te duhove trebali da umiruju. Sačuvane glave bile su „klopke za duhove“. Pored verovanja u duhove predaka postojalo je i verovanje u animizam – u svakoj stvari postoji duh. U svakodnevnom dodiru sa svetom duhova primitivan čovek se nije zadovoljio što će samo vršiti obrede, već je osećao potrebu da svoj odnos izrazi igrama i sličnim dramskim ceremonijama, stavljajući maske, a ta opčinjenost traje i do današnjih dana.

Neolitski grad Jerihon, u današnjem Jordanu, sa kemenim kućama i popločanim dvorištima izvanredan je primer visoke razvijenosti neolitskih ljudi. Ali odbrambene zidine i kule ukazuju pošetak sukoba među ljudima.

U Evropi su u to vreme nastajali megalitski spomenici sačinjeni od velikih kamenih blokova poslaganih jedan na drugi u suvo (bez maltera), od kojih je najpoznatiji Stounhendž u Engleskoj. Stounhendž se sastoji od niza kemenih blokova poslaganih kružno sa ostarom u sredini. Orijentisan je prema strani na kojoj se sunce rađa na dan dugodnevnice (letnji solisticij, 21. jun)

E.J. · « **Odgovor #6 poslato:** април 30, 2010, 14:51:20 »

Egipatska umetnost

Istorija i glavne karakteristike

Egipat reč je grčkog porekla. Reljefno, karakteristična je podeljenost, a spoj je bio preko Suece prevlake, kao i reke Nil. Stanovništvo je hamitskog porekla. U 4. milenijumu beleži se dolazak stanovništva semitskog porekla. Hamiti su imali totemizam a Semiti su verovali u božanstva u ljudskom obliku. Razvojne faze u umetnosti se uglavnom podudaraju sa razvojem istorije i političke istorije Egipćana. Poznata je Manehtova podela na 30 dinastija. U III milenijumu faraon Naramer ujedinio je Egipat- mitski Menes smatra se za ujedinitelja Egipta-Gornjeg i Donjeg Egipta.

Sa razvitkom zemljoradnje i stočarstva, tj pripitomljavanjem biljaka i životinja čovek odnosi pobedu nad prirodom. Međutim u dolinama velikih reka, „neolitska revolucija“ je doživela veliki uspeh i dozvolila je lokalnom stanovništvu da se umnoži više nego što je dozvoljavala postojeća količina hrane. Rešenje je međuplemenski rat ili ujedinjavanje u veća i naprednija društva – nastaju prva utvrđenja, prve civilizacije. Pronalaskom pisma počinje istorija. Stari Egipat nastaje u dolini reke Nil. Bila je razvijena zemljoradnja. Robovlasničko društvo sa faraonom na čelu (sin boga Ra, predstavljao božanstvo, glavnu karakteristiku egipatske civilizacije i određivao razvoj egipatske umetnosti). Pod Narmerom (Menes), koji je bio vladar Gornjeg Egipta, ujedinjuje se Gornji i Donji Egipat i nastaje Staro Carstvo.

Egipatska umetnost je bila kultnog karaktera. Vezana je za hramove i grobnice i njihovu unutrašnjost - nije namenjna prostorima čovekovog življenja. Umetnička dela su potpuno izolovana od masa - ulazi u grobnice su pažljivo skrivani.

Nema prave narodne umetnosti. Ona je vezana za provincije i napreduje sporo, naporno prateći opšti razvoj.

Narmerova paleta predstavlja možda prvo umetničko delo u istoriji, u smislu da nije nastalo u magijske svrhe, već da govori o konkretnom događaju i konkretnoj osobi. Sa prednje strane palete je prikazan kralj Narmer kako ubija neprijatelja (verovatno kralja Donjeg Egipta) pod pokroviteljstvom boga sunca Horusa, predstavljenog u vidu sokola. Sa druge strane su dve životinje isprepletenih dugih vratova, koje verovatno predstavljaju ujedinjenje Gornjeg i Donjeg Egipta. Narmerova paleta nema narativnu ambiciju, već jezikom vizuelnih simbola slavi značajan događaj

Egipatska kultura je vezana za Nil. Čovek je tu postojao još od paleolita u toku 4300. p. n. e. - duga podela ili 2000. p. n. e. kratka podela- jedna i druga podela se navode da bi se uočila relativnost ovih podataka. Računa se da je Menes ujedinio Egipat. Tada počinje epoha koja traje 2200 g. epoha Starog Carstva a zatim Srednje Carstvo i Novo Carstvo . U međuvremenu se događala i jedna velika najezda severnih naroda iz centralne Azije. Faraon je vrhovni sveštenik. Ujedinjenje je bilo neophodno jer je Nil plavio periodično svake godine u skoro isti dan. Promene boje; zelena znači raste, crvena, plavi- mogu se dve žetve izvući u toku jedne godine iz ovoga plodnog tla. Nil nadođe jer u Etiopiji i Somaliji padnu kiše, alge- zeleno, zemlja- crveno- Zeleni Nil i Crveni Nil. Religija proizilazi iz robovlasništva uspostavljanog 4000. p. n. e. godine. Čovek je želeo da kroz večnost ostane na zemlji, otuda misao o večitom životu faraona kao faraona a roba kao roba, bez promena. Javlja se grobna arhitektura.”Ka”jeste dvojnik od kamena za povratak duše koja se sada ima kamo vratiti. Odaje se dekorišu scenama koje bi ukazivale na momente iz života faraona.

Staro carstvo (3000. – 2105. p. n. e.), kraj carstva zbacivanjem VI dinastije

Srednje carstvo (2050. – 1778. p. n. e.), XI – XII dinastija

Novo carstvo (1500. – 1166. ili 1570. - |1085 p. n. e.) XVIII – XX dinastija

Egipćani su verovali u kult mrtvih, to ih je povezivalo sa neolitskom prošlošću, ali mračni strah od duhova mrtvih nije postojao, izbrisana je granica između života i smrti. Egipćanin je opremao svoju grobnicu kao neku vrstu replike u senci svoje svakodnevne okoline, da bi njegov duh, njegov Ka mogao da uživa u njoj i gledao je da za svoj Ka obezbedi mumificirano telo ili statuu. Egipćani su sebi gradili grobnice (mastabe, piramide), domaćinstvo za njihov Ka. One su bile građene da večno traju i naše poznavanje egipatske civilizacije počiva samo na grobnicama i njihovom sadržaju. Religija diktira monumentalnost, uniformnost, frontalnost i ukočenost u umetnosti, međutim egipatska umetnost se koleba između konzervatizma i novatorstva, ali nikad nije statična. Osim arhitektonskih ostvarenja egipatsku umetnost čine:

* portretne statue
* biste
* slike
* reljefi

Egipatska Arhitektura

Egipatska arhitektura je glavni elemenat egipatske civilizacije, koja se smatra jednom od najznačajnih civilizacija starog veka, imajući u vidu vreme u kome je postojala, dostignuća i trajanje od 3.000 godina. Egipatska civilizacija je razvila specifično državno uređenje, religiju, arhitekturu, pismo i umetnost.

Piramide u Gizi

Hram u Edfu

Portretna skulptura

Radi se za slučaj da mumija propadne. Svojstva: smiren stav i kod sedeće i kod stojeće figure. Ponekad izbačena noga, ona ne pokazuje kretanje, već povećava statičnost. Uzdržanost, ukočenost – reprezentativnost, monumentalnost. Naglašena je osa simetrije. Vajalo se pomoću projekcija pa su figure «sapete» i predstavljene su čeono. Zadnja strana skulpture je vezana za zid – pozađe, te figure nikad nisu slobodne. Verovatno su sve egipatske statue bile bojene, ali je boja na većini tokom vekova nestala. Očuvana je na dvojnoj statui princa Rahotepa i njegove žene, koja pokazuje koliko je boja davala utisak životnosti. Utisak je pojačan kvarcom koji se stavljao na mesto očiju.

Bista kraljice Nefertitis (isto Nofretete), Muzej starina u Berlinu

Reljef i slikarstvo

Imaju iste pobude kao i skulptura – motivi vezani za život, ilustruju život umrlog. Sagledava se i put umrlog ka «onom svetu». Reljef je plitak i bliži slikarstvu nego vajarstvu. Postoje dve vrste:

* niski bareljef (blago ispupčeni oblici)
* upušten reljef (urezan)

Reljef je blizak gravuri, nema svetlosti i senke, (plitak je), često je bojen istim bojama kao u slikarstvu. Muška tela su tamnija od ženskih. Bojenje je kontinuirano i uniformno, bez nijansi. U slikarstvu nema treće dimenzije.

Egipatskim umetnicima nije bio cilj da stvore iluziju stvarnosti, već da što jasnije prenesu poruku. Ne postoji jedninstvo prostora i vremena, tako da se isti lik može pojaviti na više mesta. U egipatskoj umetnosti važi zakon frontaliteta, ortogonalno predstavljanje i uglovi se menjaju za 90 ili 180 stepeni. Oblici se vide pod pravim uglom. Ne poznaju perspektivu. Glava je prikazana u profilu, oko je frontalno, noge su u profilu, stopala su razmaknuta i oba viđena sa strane palca. Posrednim putem su dočaravali dubinu prostora. Poznavali su samo upravan način predstavljanja. Postoji princip superponiranja za dubinu prostora - ličnosti nacrtane najniže su najbliže, a svaki viši red je dalji. Koriste izokefalij – glave ličnosti istog ranga su u istoj veličini (hijerarhijsko dimenzionisanje), robovi su najmanji, a vladari najveći. Takav aksijalni metod, koji omogućava najširi pogled na telo, teži da pruži što jasniji i jednostavniji utisak. To je izraz odrećenog odnosa prema posmatraču - obraća mu se direktno i zahteva poštovanje.

E.J. · « **Odgovor #7 poslato:** април 30, 2010, 14:52:39 »

Egipatska arhitektura: Foto galerija

E.J. · « **Odgovor #8 poslato:** април 30, 2010, 14:54:37 »

Rana umetnost na Istoku

U dolini reka Tigra i Eufrata, koje su često plavile, rano se razvila zemljoradnja. Već u V milenijumu p. n. e. imamo pojavu neolitske kulture. Najstarija je Kalinska, zetim kultura Careposje. Poslednja etapa je Urački stepen i Đemdet-Nasr. No, neolit je uskoro prevaziđen i razvila se kultura velika koliko i egipatska.

Egipat i Mesopotamija istorijske su kulture koje su se istovremeno pojavile. Obe su monarhije i različite su po religiji ali u Tinitskom i Džemedetnarskom dobu postojale su već kulture u današnjem smislu reči toga pojma. Egipatska monarhija Starog Carstva održavala se dugi niz godina sve do revolucije koja je uništila Staro Carstvo, ali je tradicija bila snažnija. U Međuriječiju Tigrisa i Eufrata pojavila se kultura čije dinastije možemo pratiti samo iz slučajnih događaja i mesnih ratova, samo je Akadska monarhija umela da upravlja celom zemljom međuriječija. Ljudska je moć morala da prizna božansku, što je postao osnov za ceo život. Egipat je imao kralja i boga u jednoj ličnosti i zaruku sreće što se ogledalo u izvesnom optimizmu kod Egipćana. U Mesopotamiji je vladar samo zastupao Boga. Od Srednjega Carstva je svako ko je zaslužio imao pravo na posmrtni život. Ništa slično nije postojalo kod Mezopotamaca, i na njih su čekali samo bedni izgledi za večnost. Ni jedni nisu imali običaj da dugačko šire o umetničkom delu svojim divljenjima. Mezopotamski pisar: “bilo je lepo gledanje”.

E.J. · « **Odgovor #9 poslato:** април 30, 2010, 14:57:45 »

Mesopotamska umetnost

Mapa drevne Mesopotamije

Skulptura iz Uruka- Mesopotamijska umetnost

Mesopotamska umetnost razvija se paralelno sa razvojem Egipta, i ne zna se koja je kultura starija, druga istorijska civilizacija se rađala na Bliskom istoku, postepeno napuštajući neolitsko društvo. Između 3500. i 3000. g.p. n. e. u dolini Tigra i Eufrata, na teritoriji današnjeg Iraka istočne Sirije i Irana nastala je Mesopotamija. Za razliku od Egipta, došlo do dugotrajnijeg ujedinjavanja plemena, te je njena istorija obeležena stalnim sukobima. Ipak, postoje osnove na kojima počiva čitava mesopotamska civilizacija, a to zajedničko nasleđe uspostavili su Sumeri.

Podela u mesopotamskoj umetnosti

1. Sumerska umetnost
2. Asirska umetnost
3. Persijska umetnost

Istorija i glavne karakteristike

Mesopotamija je reč grčkog porekla. Stanovnici su Sumeri- azijski narod na jugu, Akadi narod semitskog porekla na severu. U religiji veliku ulogu igra priča o potopu a koji svakako ima i istorijsku podlogu i zna se da je na kraju Džemedetnarskog perioda bio ceo red potopa i otuda priča i mit. Na ovom području su se razvijale kulture Sumerska, zatim Akadska pa Vavilonska i Asirska.

Sumersko Akadska kultura (2900.- 1950. p. n. e.) javlja se rano s tim da su neki gradovi najpre u Sumeru imali prednosi i značaj od ostalih. Tako Ur u I Urskoj dinastiji od 2280.- 1600. p. n. e. (a posle njega i Uruk i Lagaš) osnovana je država u Sumeru koja se prostirala sve do sredozemlja. Posle dvadesetak godina pod Saragonom nastala je prva monarhija koju su kasnije proširili Akadi od sredozemlja do Elama. Posle su vladale dinastije Ura i uspele da postave svoju vladavinu. Period Džemedetski traje od 2900. do 2600. p. n. e. ranodinastički period Ura I od 2500.- 2400. p. n. e. akadski period 2350.- 2170. p. n. e. i period III dinastije Ura 2050.- 1950.p. n. e.

Staro Vavilonska kultura (1955. p. n. e.- 1725. p. n. e.) i cvat vezan je za kralja, dotle manje poznatog Vavilona Hamurabija (1955.- 1725. p. n. e.) ili prema novim podacima 1729.- 1686. p. n. e. koji je postao glavni grad Elama. U srednjoj i južnoj Vaviloniji u periodu Isu- Larsa traje još tradicionalna Sumersko Akadska kultura. U Isuu su Semiti a u Larsi Elamske dinastije- Larsa je pobedila ali je kasnije izgubila rat sa Vavilonom. No ni Vavilonsko carstvo nije dugog veka i uništeno je najezdom armejskih beduina i zamenjuje je kultura Bašita i Hurita i najzad Hetita. Ovi poslednji su imali i veći značaj. Vavilonska kultura je postepeno propala a naročito je bio buran period iz najezde Hiksosa koji su indoeuropskog porekla i došli su u Malu Aziju i svrgli Kasitsku dinastiju koja je vladala od 1746.- 1171.p. n. e.

Asirska kultura se datira u 1115.- 612. p. n. e. i ako najstariji spomenici ove kulture sežu u III milenijum i pod uticajem su sumerske umetnosti a kasnije i Vavilona u vremenu njegovog procvata. U vreme političkog procvata Tiglatpilersa i (1115.- 1093. p.n. e.) i Asurbanipala (668.- 626. p. n. e.) beleži se uspon kulture Asira. Vladari su se oslanjali na snažnu vojsku i vladali su osim međuriječijem i Sirijom, Palestinom, Kilikijom i Kiprom a i Egiptom jedno vreme a i ovo je carstvo završilo kao i prethodna invanzijom indoevropskih naroda koji su dolazili u valovima i nastanjivali se pod Kavkazom iz predela današnje Indije- Medi narod iz planina spojio se sa Perzijancima koji su iste rase 612. p. n. e. je pala Niniva. Asirsku vladavinu su nasledili Novobabilonjani koji su vladali Mesopotamijom, Sirijom, Malom Azijom i Palestinom. Niniva je cvetala naročito u vreme Nabukadonesera kada su izgrađeni viseći vrtovi za Semiramidu, Perzijanci koji su pre toga pobedili Mede zavladali su Vavilonom 539. godine bez borbe.

Mesopotamska kultura je bila samonikla, jer nisu imali kontakata sa drugim kulturama i kontinutet nije tako jak kao kod Egipta. Na severu su bili Asirci, u planinski preselima, stočari i lovci. Kultura se sporo razvijala i bila je Kalifskog tipa. Na jugu su bili zemljoradnici - Ubaidska, Uručka i Džemdet-Naserska kultura, koje karakteriše brz ritam menjanja kulture. Sumeri su osnivači mesopotamske civilizacije i utemeljivači kulture. Došli su oko 4000 g.p. n. e. it Persije u južnu Mesopotamiju i osnovali čitav niz gradova-država.

Karakteristike u umetnosti

Umetnost Mesopotamije ima izrazito oficijelni, profani karakter. Vezana je za viši sloj društva i vladajuću klasu. Dok egipatska umetnost ima zagrobni karakter, mesopotamska je namenjena gledanju. Daju prednost fizičkoj snazi. Ljudske figure imaju loše proporcije, zbijene su i snažne. Sve je sažeto u masi iz koje se izvlače delovi tela i glava koji su hipertrofirani (preuveličani). Prednost se daje muškoj figuri, koja nije individualizana, već prikazuje opšta etnička svojstva. Ženska figura se javlja samo u najranijem periodu, kao počast majci prirodi. Najzastupljeniji vidovi umetnosti su reljef i skulptura.

Zbog nedostatka drugih građevinskih materijala, Mesopotamci su razvili sistem serijske proizvodnje gleđosanih opeka pomoću kalupa. Opeke su reljefno obrađene i od određenog broja elemenata se obrazuje figura, koja se više puta ponavlja, varirajući u pojedinostima (boja, ritam, ornamenti, haljine ratnika, okreću se glave svakom trećem ratniku). Upotreba kalupa dovodi do serijske proizvodnje reljefa - reljef orijentalnog tipa. Gradili su palate i piramide stepenastog oblike t.zv. zigurate. Ljudska figura je prikazana u frontalitetu da bi se izbegla skraćenja. U predstavljanju prostora koriste princip superponiranja - niže je bliže.

Epohe u mesopotamskoj istoriji

* Sumer (3500 – 2340 godine p. n. e.) glavni grad Uruk
* Akad (2340 – 2180 godine p. n. e.), stapanje Semita sa Sumerima, vladar Sargon i njegovi naslednici, njegov unuk je Naram-Sin
* 2180 – 2125 godine p. n. e., vladaju plemena sa severoistoka
* Novosumersko razdoblje (2125 – 2000 godine p. n. e.), glavni grad Ur, samo je Lagaš bio samostalan grad-država – vladar Gudea
* 2000 – 1000 godine p. n. e., Hiksi i drugi narodi u Mesopotamiji, samo je Vavilon od 1760 – 1600 godine p. n. e. samostalan, osnivač Hamurabi
* Asirija (1000 – 612 godine p. n. e.), od 2000-1500 godine p. n. e. Hititi naseljavaju Anadoliju, a Mitanci Siriju, Asur i SZ Mesopotamiju. 1360 godine p. n. e. Hititi pokoravaju Mitance, te Asirija ponovo stiče samostalnost. 612 godine p. n. e. pad Asirije, dok južni deo države ostaje slobodan – Novi Vavilon
* Novi Vavilon (612 – 539 godine p. n. e.), vladar Navukodonosor, Semiramidini vrtovi
* Persija (osvaja Vavilon 539 godine p. n. e. – do 331 godine p. n. e. kad je osvaja Aleksandar Veliki), dinastija Ahmenida, vladar Kir Veliki
* Persija dinastija Sasanida

Autor Tema: Istorija umetnosti (Pročitano 7914 puta)

E.J.

Istorija umetnosti

E.J.

Odg: Istorija umetnosti

E.J.

Odg: Istorija umetnosti

E.J.

Istorija umetnosti: Umetnost paleolita

E.J.

Istorija umetnosti: Umetnost mezolita

E.J.

Istorija umetnosti: Umetnost neolita

E.J.

Istorija umetnosti: Egipatska umetnost

E.J.

Odg: Istorija umetnosti

E.J.

Istorija umetnosti: Rana umetnost na Istoku

E.J.

Istorija umetnosti: Mesopotamska umetnost

Related Topics